به گزارش خبرنگار تازههای اقتصاد، آمارهای اخیر مرکز آمار حاکی از آن است که تحت تاثیر شرایط جنگی حاکم بر کشور، تولید با سیری نزولی همراه شده و حجم آن در سه ماهه اول سال جاری به نسبت مدت مشابه سال قبل ۴.۶ درصد کاهش داشته است.
تراز تجاری و وضعیت صادرات نیز تحت تاثیر موضوعات سیاسی روند مشابهی طی میکند و اکنون صادرات و واردات کشور با چالشهای گسترده همراه شده است. در چنین شرایطی صادرات خدمات فنی و مهندسی راهکاری است که بدون وابستگی مستقیم به صادرات مواد خام یا فراوری شده، میتواند به درآمدهای ارزی کشور کمک کند اما این حوزه خود در سالهای اخیر در وضعیتی بوده که اگرچه ظرفیت صادرات ۲۰ میلیارد دلاری داشته اما به دلایلی مانند عدم پذیرش ضمانتنامههای بانکهای ایرانی توسط کشورهای میزبان با چالش مواجه شده است.
سال ۱۴۰۰ و در دیدار جمعی از تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی با رهبر شهید، ایرج گلابتونچی، مدیرعامل سندیکای شرکتهای ساختمانی ایران یادآور شده بود که با وجود تمامی تحریمها و مشکلات موجود کارنامهی صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور از سال ۷۳ تا ۹۹ نشانگر اجرای ۹۰۰ پروژه به ارزش ۳۲ میلیارد دلار در ۲۱ کشور دنیا بوده است.
وی در تشریح این مطلب عراق را مهمترین بازار صادرات خدمات فنی مهندسی ایران دانسته و گفته بود: اکنون ۴۰ شرکت ایرانی بخش خصوصی در حال اجرای ۵۷ پروژهی مهم و زیرساختی در عراق هستند. حجم قراردادهای مذکور برابر دو میلیارد دلار است، که صرفاً با ظرفیت موجود این شرکتها در عراق قابل افزایش تا پنج میلیارد دلار است و با یک برنامهریزی دقیق و رفع مشکلات در این قسمت میتوان به سرعت به تراز ۲۰ میلیارد دلار قرارداد هم رسید.
آب رفتن سهم خدمات فنی و مهندسی از آمارهای صادراتی
مستندات گویای آن است که بیشترین آمار صادرات مربوط به سال ۱۳۹۰ معادل ۴ میلیارد و ۱۱۸ میلیون دلار به ۱۲ کشور بوده است و از آن زمان کشور با سیر نزولی صادرات خدمات فنی و مهندسی مواجه شده است، به طوری که بر پایه دادههای مرکز تجارت جهانی صادرات خدمات فنی و مهندسی حوزه احداث ایران در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸-۱۳۹۹) به ۴۹۲ میلیون دلار کاهش یافت. رقمی که نشان میدهد صادرات این حوزه طی هشت سال بیش از ۸۰۰ درصد کاهش یافته و به نوعی هر سال نصف شده است.
مهر ماه سال گذشته به منظور توسعه صادرات این بخش تفاهمنامهای سه جانبه میان سازمان توسعه تجارت، اتاق بازرگانی و انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی ایران به امضا رسید تا در این قالب شاهد تحقق چشمانداز صادرات ۶ میلیارد دلاری باشیم.
در این مراسم عنوان شد: در دهههای گذشته بیش از ۱۰ درصد صادرات کالا و خدمات به این حوزه اختصاص داشت این در حالی است که امروز این عدد به حدود ۲ درصد رسیده است.
بازار ۱۰۰۰ میلیارد دلاری منطقه برای صادرات خدمات فنی و مهندسی
علی نقوی - رئیس کمیسیون خدمات فنیومهندسی و احداث اتاق ایران در این مراسم بازار منطقه در حوزه خدمات فنیومهندسی را بالغ بر ۱۰۰۰ میلیارد دلار برآورد کرد و گفت: ایران باید با تکیه بر ظرفیت شرکتهای فعال در حوزه خدمات فنیومهندسی خود سهمی بهسزا از این بازار را داشته باشد و در این راستا به نقشه راه حرفهای نیاز دارد.
نقش بانک مرکزی در توسعه
ابوالفضل کودهئی - سرپرست معاونت بینالملل بانک مرکزی – نیز در این مراسم اظهار کرد: آماده هستیم از امکانات خود در روابط بانکی بینالمللی بهره ببریم تا موانع را کاهش داده و صادرات را افزایش دهیم.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: با همکاری و با تعامل و هماندیشی با بخش خصوصی زمینه حل مشکلات وجود دارد و با کمک یکدیگر رفع موانع ممکن است.
کودهئی همچنین تعامل با دستگاههای دولتی را ضروری خوانده و از آمادگی بانک مرکزی در این راستا خبر داده بود.
تعطیلی شرکتهای خدمات فنی و مهندسی در گذر زمان
حسین وثوقی ایرانیان، نایب رئیس کمیسیون خدمات فنی و مهندسی اتاق بازرگانی ایران در گفتگویی با تازههای اقتصاد در این باره اظهار کرد: این روزها حوزه خدمات فنی و مهندسی هم مانند تمام حوزههای اقتصادی از شرایط سیاسی موجود تاثیر پذیرفته و تحت فشار قرار دارد.
وی گفت: صنعت احداث صنعتی بزرگ است که هم از منظر حجم احداث و ساختمانسازی و هم از منظر گردش مالی شرایط قابل توجهی دارد. با این وجود به نسبت آنچه در حوزه کالایی و تولید رخ میدهد توجه کمتری به این حوزه شده است.
این عضو کمیسیون خدمات فنی و مهندسی همچنین متذکر شد: بودجه بخش عمرانی در این سالها اولین قربانی محدودیتهای بودجهای کشور بوده و این روند باعث شده شاهد اضمحلال شرکتهای حوزه احداث و ساختمان باشیم که این یک زنگ خطر است.
وی ادامه داد: سندیکای شرکتهای ساختمانی حدود ۸۰ تا ۹۰ سال قدمت دارد و بسیاری از شرکتهایی که عضو آن هستند قدمتی حتی به مراتب بیشتر از شرکتهای فعال در حوزه تولید دارند اما بر اساس شرایط این شرکتها در موارد متعدد مجبور به تعطیلی شدهاند و با کوچک شدن بودجه عمرانی در حال از بین رفتن هستند.
وثوقی افزود: این در حالیست که شرکتهای مذکور سهم قابل توجهی در اشتغال داشته و اکنون به نوعی شاهد بحران اشتغال در صنعت احداث هستیم.
نایب رئیس کمیسیون خدمات فنی و مهندسی با اشاره به روابط سیاسی کشور، اظهار کرد: زمانی ما حدود پنج میلیارد دلار صادرات خدمات فنی و مهندسی داشتیم اما اکنون این رقم به حدود چند صد میلیون دلار رسیده است. در چنین شرایطی شاید واقعبینی در فضای سیاست خارجی اصلیترین درخواست ما باشد و اینکه طوری عمل نکنیم که بودجه عمرانی قربانی تصمیمات معیشتی دولتها شود.
وی در پایان با تاکید بر اینکه خدمات فنی و مهندسی در ایران قدمتی قابل توجه داشته و در پنج قاره جهان ریشه دارد؛ گفت: در سالهای گذشته صادرات ما به مقصد حدود ۵۰ کشور صورت گرفته و برخی پروژهها اکنون در مراحل پایانی قرار دارند. البته این روزها ما در کشورهای همسایه فعالیت و تمرکز بیشتری داریم و محدودیتهای بانکی دشواریهای خاصی برای همکاران ما به همراه داشته است.
نظر شما